เปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อสร้าง อย่างไรให้รู้ว่าเจ้าไหนตัดงานออก

เปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อสร้าง เริ่มต้นอย่างไรเมื่อราคาแต่ละเจ้าต่างกันมาก

เปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อสร้างคือสิ่งที่เจ้าของบ้านควรทำก่อนตัดสินใจเลือกผู้รับเหมาทุกครั้ง ไม่ใช่แค่เพราะอยากได้ราคาถูกที่สุด แต่เพราะใบเสนอราคาแต่ละแผ่นที่ดูคล้ายกันอาจไม่ได้พูดถึงงานชุดเดียวกันเลย ตัวเลขรวมที่เห็นจึงบอกอะไรไม่ได้มากถ้าไม่เปิดดูรายละเอียดข้างใน

สถานการณ์ที่พบบ่อยในโคราชคือเจ้าของบ้านขอใบเสนอราคาจากผู้รับเหมาสามเจ้าสำหรับแบบบ้านหลังเดียวกัน แล้วพบว่าราคาห่างกันหลักแสนบาท บางคนเลือกเจ้าที่ถูกที่สุดทันทีเพราะคิดว่าคุ้มที่สุด แต่หลังเริ่มงานไปแล้วกลับพบว่าของที่ได้ไม่ใช่สิ่งที่คาดไว้ ก่อนเลือกเจ้าไหน ควรดูว่าผู้ให้บริการรับเหมาก่อสร้าง โคราชแต่ละเจ้าทำรายการราคามาละเอียดแค่ไหน

ก่อนจะเทียบราคา ต้องตั้งคำถามก่อนว่าทุกเจ้าได้แบบบ้านและสเปกชุดเดียวกันหรือเปล่า ถ้าแบบไม่ตรงกัน การเอาราคารวมมาวางเทียบกันตรง ๆ ก็เหมือนเทียบของสองอย่างที่ไม่ใช่ของชิ้นเดียวกันตั้งแต่ต้น

ทำไมใบเสนอราคาบ้านหลังเดียวกันจึงต่างกันได้หลักแสนบาท

ราคาที่ผู้รับเหมาแต่ละเจ้าเสนอมา ไม่ใช่แค่ต้นทุนวัสดุและค่าแรงบวกตรง ๆ แต่ยังรวมค่าดำเนินการ ค่าเสี่ยง และกำไรที่แต่ละเจ้ากำหนดเองตามขนาดบริษัทและวิธีทำงาน แม้แต่ในงานก่อสร้างของภาครัฐ กรมบัญชีกลางก็ยังต้องใช้ตัวแปรที่เรียกว่า Factor F คูณต้นทุนก่อสร้างเพื่อแปลงเป็นราคากลาง ซึ่งรวมค่าอำนวยการ ดอกเบี้ย และกำไรเข้าไปด้วย สะท้อนว่าแม้งานก่อสร้างแบบเดียวกัน ตัวเลขท้ายบิลก็ยังเปลี่ยนไปตามเงื่อนไขของแต่ละราย

ผู้รับเหมารายเล็กที่มีค่าใช้จ่ายบริหารต่ำ อาจเสนอราคาต่ำกว่าบริษัทที่มีทีมงานประจำ มีออฟฟิศ และมีการันตีผลงานเป็นลายลักษณ์อักษร ความต่างของราคาตรงนี้ไม่ได้แปลว่าใครโกง แต่สะท้อนว่าสิ่งที่เจ้าของบ้านจะได้รับหลังเซ็นสัญญาก็ต่างกันไปด้วย

อีกสาเหตุที่พบบ่อยคือบางเจ้าตั้งใจเสนอราคาต่ำไว้ก่อนเพื่อให้ได้งาน แล้วค่อยเก็บเงินเพิ่มทีหลังผ่านงานเพิ่มที่อ้างว่าแบบไม่ชัดหรือหน้างานจริงไม่ตรงแบบ ถ้าไม่มีรายละเอียดตั้งแต่ต้น เจ้าของบ้านจะไม่มีหลักฐานไปต่อรองตอนนั้น

เปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อสร้างแบบรายการต่อรายการ ไม่ใช่แค่ดูราคารวม

วิธีที่ได้ผลคือขอให้ทุกเจ้าใส่ราคาลงในตารางรายการเดียวกัน ไม่ใช่แต่ละเจ้าทำเอกสารของตัวเอง เมื่อหมวดงานและหน่วยนับตรงกันหมด ตัวเลขที่ต่างกันในแต่ละบรรทัดจะมีความหมายขึ้นมาทันที ไม่ใช่แค่ความเห็นต่างเรื่องราคารวม

เริ่มจากไล่ทีละหมวดใหญ่ งานฐานรากและเสาเข็ม งานโครงสร้าง งานหลังคา งานผนัง งานพื้น งานประตูหน้าต่าง งานสุขภัณฑ์ งานไฟฟ้าประปา และงานสี ถ้าเจ้าใดไม่มีรายการในหมวดใดหมวดหนึ่ง หรือเขียนรวบเป็นยอดเดียวโดยไม่แยก ให้สงสัยไว้ก่อนว่าอาจไม่ได้คิดงานนั้นไว้จริง

ขั้นต่อมาคือดูที่สเปกวัสดุในแต่ละบรรทัด ถ้าเจ้าหนึ่งระบุยี่ห้อกระเบื้องหรือสุขภัณฑ์ชัดเจน แต่อีกเจ้าเขียนแค่ว่าเกรดเอหรือเทียบเท่า ราคาที่ต่ำกว่าอาจมาจากการเผื่อใช้วัสดุที่ถูกกว่าโดยไม่บอกล่วงหน้า

จุดที่มักถูกตัดออกเพื่อให้ราคาดูถูกกว่าความจริง

จุดแรกที่หายไปบ่อยคือค่าเสาเข็มและฐานราก เพราะเป็นงานที่มองไม่เห็นหลังสร้างเสร็จ ผู้รับเหมาบางเจ้าจึงลดจำนวนเสาเข็มหรือใช้ความยาวสั้นกว่าที่วิศวกรออกแบบไว้เพื่อให้ราคารวมต่ำลง โดยเจ้าของบ้านมองจากภายนอกไม่รู้เลย

จุดที่สองคืองานระบบไฟฟ้าและประปา ถ้าใบเสนอราคาเขียนรวมเป็นยอดเดียวโดยไม่บอกจำนวนจุดไฟ ขนาดสายไฟ หรือขนาดท่อ การลดสเปกภายหลังจะตรวจสอบไม่ได้ และถ้าอยากเพิ่มจุดทีหลังก็จะถูกคิดราคาใหม่ตามใจ

จุดที่สามคือค่าใช้จ่ายปลายงาน เช่น ค่าขนเศษวัสดุออกจากพื้นที่ ค่าทำความสะอาดก่อนส่งมอบ หรือค่าทดสอบระบบไฟฟ้าประปา รายการเล็ก ๆ เหล่านี้ถ้าไม่มีในใบเสนอราคา มักกลับมาเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มในภายหลังเสมอ

ราคาต่ำผิดปกติ สัญญาณเตือนที่ต้องระวังก่อนเซ็นสัญญา

ถ้าใบเสนอราคาเจ้าหนึ่งต่ำกว่าเจ้าอื่นมากอย่างเห็นได้ชัด ทั้งที่ใช้แบบเดียวกันและสเปกที่เขียนไว้ดูไม่ต่างกัน ควรถามตรง ๆ ว่าตัวเลขนั้นคิดมาจากอะไร ผู้รับเหมาที่ทำงานเป็นระบบมักอธิบายได้ว่าทำไมราคาของตัวเองต่ำกว่า ไม่ใช่แค่บอกว่าคิดราคาพิเศษให้

อีกสัญญาณที่ต้องระวังคือการขอเงินล่วงหน้าก้อนใหญ่ก่อนเริ่มงานจริง โดยไม่มีการแบ่งงวดงานตามความคืบหน้าที่ตรวจสอบได้ เพราะถ้าผู้รับเหมาหยุดงานกลางทาง เจ้าของบ้านจะเสียเปรียบตั้งแต่ต้น

หากผู้รับเหมาไม่ยอมชี้แจงรายละเอียดราคาเป็นลายลักษณ์อักษร หรือปฏิเสธที่จะแยกรายการให้ดู ถือเป็นสัญญาณให้ระวัง เพราะถ้ามีปัญหาระหว่างก่อสร้างจะไม่มีเอกสารให้อ้างอิง ทางที่ปลอดภัยคือไม่เลือกเจ้านั้น ส่วนถ้าเซ็นสัญญาไปแล้วและเกิดข้อพิพาท เจ้าของบ้านสามารถร้องเรียนสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ผ่านสายด่วน 1166 ได้

เมื่อเทียบจบแล้ว ควรใช้ตารางเดียวกันนี้คุมงานต่อไปจนจบ

ตารางที่ใช้เทียบราคาตอนแรกไม่ควรทิ้งไปหลังเลือกผู้รับเหมาได้แล้ว เพราะสามารถใช้ตารางเดียวกันนี้ตรวจงวดงานและคิดราคางานเพิ่มลดระหว่างก่อสร้างได้ต่อ ทำให้ทั้งเจ้าของบ้านและผู้รับเหมาเห็นตัวเลขชุดเดียวกันตลอดโครงการ

ทีม OBILIS ใช้วิธีทำตารางรายการละเอียดให้เจ้าของบ้านเทียบก่อนตัดสินใจทุกหลัง และใช้ตารางเดียวกันตรวจงวดงานจนถึงวันส่งมอบ ไม่ว่าจะสร้างกับใคร การขอให้ผู้รับเหมาใส่ราคาลงในตารางรายการเดียวกันก่อนเซ็นสัญญาก็เป็นขั้นตอนที่ควรทำเสมอ

ถ้าอยากเห็นงบคร่าว ๆ ก่อนขอใบเสนอราคา ลองใช้หน้าคำนวณราคาสร้างบ้าน หรือติดต่อทีมงานเพื่อขอตารางรายการราคาแบบแจกแจงได้

การใช้เวลาเทียบราคาอย่างละเอียดก่อนเซ็นสัญญาหนึ่งถึงสองสัปดาห์ มักคุ้มค่ากว่าการต้องแก้ปัญหางานเพิ่มที่ไม่คาดคิดระหว่างก่อสร้างซึ่งใช้เวลาและเงินมากกว่าหลายเท่า

คำถามที่พบบ่อย

เปรียบเทียบใบเสนอราคาก่อสร้าง ต้องขอจากผู้รับเหมากี่เจ้าจึงพอ

ส่วนใหญ่ขอสามเจ้าก็พอสำหรับการเทียบ ถ้าน้อยกว่านั้นอาจเห็นภาพไม่ชัดว่าราคาตลาดอยู่ช่วงไหน ถ้ามากกว่านั้นจะใช้เวลาเทียบนานโดยไม่ได้ข้อมูลเพิ่มขึ้นมากนัก

ถ้าผู้รับเหมาไม่ยอมแยกรายการให้ดูต้องทำอย่างไร

ขอให้ผู้ออกแบบหรือบริษัทที่ทำ BOQ กลางให้ก่อน แล้วให้ผู้รับเหมาทุกเจ้าใส่ราคาบนตารางเดียวกันแทน ผู้รับเหมาที่มั่นใจในราคาของตัวเองมักไม่ขัดข้องกับวิธีนี้

ราคาที่ถูกที่สุดเลือกได้เลยไหม

เลือกได้ถ้าเทียบรายการแล้วพบว่าสเปกและปริมาณงานครบเท่ากับเจ้าอื่น แต่ถ้าราคาต่ำเพราะตัดงานบางอย่างออกหรือลดสเปกโดยไม่บอก ราคาที่ถูกกว่านั้นมักจบลงด้วยค่าใช้จ่ายเพิ่มที่แพงกว่าเดิม