BOQ คืออะไร และทำไมผู้รับเหมาที่ไม่ยอมให้ดูจึงน่ากังวล

BOQ คืออะไร พูดให้ง่ายที่สุด

BOQ คือรายการปริมาณงานก่อสร้าง มาจากคำว่า Bill of Quantities เป็นตารางที่แจกแจงว่าบ้านหลังนี้ต้องทำงานอะไรบ้าง แต่ละรายการมีปริมาณเท่าไหร่ ใช้วัสดุยี่ห้อหรือเกรดไหน ราคาต่อหน่วยเท่าไหร่ และรวมเป็นเงินเท่าไหร่ ราคาบ้านทั้งหลังคือผลรวมของบรรทัดเหล่านี้

ถ้าแบบบ้านคือภาพว่าบ้านหน้าตาเป็นอย่างไร BOQ ก็คือคำอธิบายว่าบ้านหลังนั้นทำจากอะไรและคิดเงินอย่างไร แบบบ้านเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่ากระเบื้องพื้นราคาตารางเมตรละเท่าไหร่ หรือเหล็กเสริมใช้กี่กิโลกรัม สองเอกสารนี้จึงต้องไปด้วยกันเสมอ

เจ้าของบ้านในโคราชหรือร้อยเอ็ดจำนวนมากได้รับใบเสนอราคาเป็นกระดาษแผ่นเดียวที่เขียนว่าสร้างบ้านตามแบบ ราคาเหมารวม 4 ล้านบาท นั่นคือราคาที่ไม่มี BOQ และเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาส่วนใหญ่ที่ตามมา

BOQ ที่ดีต้องมีอะไรบ้าง

BOQ ที่ใช้งานได้จริงจะแบ่งเป็นหมวดตามลำดับงาน คือ งานเตรียมการ งานเสาเข็มและฐานราก งานโครงสร้าง งานหลังคา งานผนังและฉาบ งานพื้น งานฝ้า งานประตูหน้าต่าง งานสุขภัณฑ์ งานระบบไฟฟ้า งานระบบประปา และงานสี แต่ละหมวดมีหลายบรรทัด แต่ละบรรทัดมีหน่วยนับที่ชัด เช่น ตารางเมตร ลูกบาศก์เมตร กิโลกรัม หรือชุด

บรรทัดที่ดีต้องระบุวัสดุให้พอที่คนอื่นไปหาซื้อได้ เช่น กระเบื้องพื้นแกรนิตโต้ขนาด 60 คูณ 60 เซนติเมตร ยี่ห้อและรุ่น ไม่ใช่เขียนว่ากระเบื้องเกรดเอ ส่วนงานที่ยังไม่ได้เลือกของ ควรระบุเป็นงบเผื่อพร้อมตัวเลขต่อหน่วย เพื่อให้เจ้าของบ้านรู้ว่าถ้าเลือกของแพงกว่านั้นจะต้องจ่ายเพิ่มเท่าไหร่

ท้ายตารางควรแยกค่าวัสดุ ค่าแรง ค่าดำเนินการ กำไร และภาษีมูลค่าเพิ่มออกจากกัน ผู้รับเหมาที่ทำงานเป็นระบบจะแสดงตัวเลขเหล่านี้ได้โดยไม่ลำบาก เพราะเป็นตัวเลขที่ตัวเองใช้คุมต้นทุนอยู่แล้ว

BOQ ช่วยเทียบราคาผู้รับเหมาได้อย่างไร

ประโยชน์แรกที่เห็นทันทีคือการเทียบใบเสนอราคา ถ้ามีผู้รับเหมาสามเจ้าเสนอราคาบ้านหลังเดียวกันโดยไม่มี BOQ คุณจะเห็นแค่สามตัวเลขที่ไม่รู้ว่าต่างกันเพราะอะไร แต่ถ้าทุกเจ้าทำ BOQ บนแบบเดียวกัน คุณจะเห็นว่าเจ้าที่ถูกกว่าตัดอะไรออก หรือใช้ของเกรดไหน

บ่อยครั้งราคาที่ต่ำกว่าเพื่อนสองแสนบาท มาจากการไม่ใส่เสาเข็ม ไม่ใส่งานสี หรือใช้เหล็กน้อยกว่าแบบ ถ้าไม่มีตารางให้เทียบบรรทัดต่อบรรทัด สิ่งเหล่านี้จะโผล่มาเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มตอนกลางงานแทน

วิธีที่ได้ผลคือให้ผู้ออกแบบหรือบริษัทรับสร้างบ้านทำ BOQ กลางที่มีรายการครบ แล้วส่งให้ผู้รับเหมาแต่ละเจ้าใส่ราคาลงในตารางเดียวกัน เมื่อรายการเหมือนกันทั้งหมด ตัวเลขที่ต่างกันจะมีความหมายขึ้นมาทันที

BOQ ช่วยคุมงานเพิ่มลดและตรวจงวดงาน

บ้านแทบทุกหลังมีการเปลี่ยนแปลงระหว่างสร้าง เจ้าของบ้านอยากขยายห้องน้ำ เปลี่ยนกระเบื้อง หรือเพิ่มจุดไฟ ถ้ามี BOQ การคิดราคางานเพิ่มลดจะเป็นเรื่องคูณเลขธรรมดา เพราะราคาต่อหน่วยของทุกอย่างถูกตกลงไว้แล้ว ไม่ต้องต่อรองใหม่ทุกครั้ง

ประโยชน์ที่คนมองข้ามคือการตรวจงวดงาน เมื่อผู้รับเหมาแจ้งว่างานโครงสร้างเสร็จและขอเบิกงวด เจ้าของบ้านหรือผู้ตรวจงานสามารถเทียบกับ BOQ ได้ว่างานในหมวดนั้นมีอะไรบ้าง ทำครบหรือยัง แทนที่จะเดินดูแล้วรู้สึกว่าน่าจะเสร็จ

ธนาคารที่ปล่อยสินเชื่อสร้างบ้านก็ใช้ BOQ เป็นเอกสารประกอบการอนุมัติและการเบิกเงินแต่ละงวดด้วย ดังนั้นถ้าตั้งใจกู้ การไม่มี BOQ จะทำให้เรื่องช้าตั้งแต่ขั้นยื่นกู้

กลเม็ดใน BOQ ที่ต้องอ่านให้ทัน

กลเม็ดแรกคือรายการเหมารวม เช่น งานระบบไฟฟ้าทั้งหลัง 150,000 บาท โดยไม่บอกจำนวนจุด ขนาดสายไฟ หรือยี่ห้อตู้ไฟ เมื่อไม่มีรายละเอียด การลดสเปกภายหลังจะตรวจไม่ได้ และการเพิ่มจุดไฟจะถูกคิดราคาใหม่ตามใจ

กลเม็ดที่สองคือคำว่าตามมาตรฐานหรือเทียบเท่า โดยไม่บอกว่ามาตรฐานของใคร วัสดุที่เขียนว่าเทียบเท่ามักกลายเป็นของที่ถูกกว่าเสมอ ควรขอให้ระบุยี่ห้อและรุ่นอย่างน้อยหนึ่งตัวเป็นเกณฑ์ กลเม็ดที่สามคือรายการที่หายไป เช่น ไม่มีบรรทัดค่าขนดินออก ค่าทดสอบระบบ หรือค่าทำความสะอาดก่อนส่งมอบ ซึ่งจะกลับมาเป็นงานเพิ่มทีหลัง

วิธีตรวจง่าย ๆ คือไล่แบบบ้านทีละห้องแล้วถามว่าของทุกชิ้นในห้องนั้นอยู่บรรทัดไหนของ BOQ ถ้าหาไม่เจอ แปลว่ายังไม่ได้คิดราคา

ถ้าผู้รับเหมาไม่ยอมให้ดู BOQ ควรทำอย่างไร

เหตุผลที่ได้ยินบ่อยคือกลัวเจ้าของบ้านเอาราคาไปให้เจ้าอื่นตัด หรือบอกว่าทำงานมาเป็นสิบปีไม่เคยต้องทำ เหตุผลเหล่านี้ฟังได้ แต่ไม่ได้เปลี่ยนความจริงว่าคุณกำลังจะจ่ายเงินหลายล้านบาทบนกระดาษที่ไม่มีรายละเอียด

ทางออกที่ยุติธรรมกับทั้งสองฝ่ายคือขอ BOQ อย่างน้อยในระดับหมวดงานพร้อมสเปกวัสดุหลัก โดยไม่จำเป็นต้องเห็นต้นทุนภายในของผู้รับเหมา หรือถ้ายังไม่ได้ ให้จ้างผู้ออกแบบหรือบริษัทที่ทำ BOQ กลางแล้วให้ผู้รับเหมาเสนอราคาบนตารางนั้นแทน ผู้รับเหมาที่มั่นใจในราคาของตัวเองมักไม่ขัดข้อง

ทีม OBILIS ทำ BOQ ให้เจ้าของบ้านทุกหลังก่อนเซ็นสัญญา และใช้ตารางเดียวกันนี้ตรวจงวดงานจนถึงวันส่งมอบ ไม่ว่าคุณจะสร้างกับใคร ควรยืนยันขอเอกสารฉบับนี้ให้ได้ก่อนตกลงราคา เพราะหลังเซ็นสัญญาแล้ว อำนาจต่อรองจะเหลือน้อยลงมาก

หากอยากประเมินงบเบื้องต้นก่อนคุยกับใคร ลองใช้เครื่องคำนวณราคาสร้างบ้านของเรา หรือติดต่อทีม OBILIS เพื่อนัดคุยรายละเอียดที่ดินของคุณ

บทความที่เกี่ยวข้อง: ค่าก่อสร้างต่อตารางเมตรปี 2569 ตัวเลขจริงจากหน้างานโคราชและร้อยเอ็ด

คำถามที่พบบ่อย

BOQ กับใบเสนอราคาต่างกันอย่างไร

ใบเสนอราคาบอกว่าราคารวมเท่าไหร่ ส่วน BOQ บอกว่าราคานั้นมาจากรายการอะไรบ้าง ปริมาณเท่าไหร่ และวัสดุอะไร ใบเสนอราคาที่ดีควรมี BOQ แนบท้ายเสมอ

ใครเป็นคนทำ BOQ

ปกติผู้ออกแบบหรือบริษัทรับสร้างบ้านเป็นคนถอดปริมาณจากแบบ แล้วผู้รับเหมาใส่ราคา ถ้าจ้างผู้รับเหมาอิสระ ผู้รับเหมาก็มักทำเองจากแบบที่ได้รับ เจ้าของบ้านสามารถจ้างผู้ประมาณราคาอิสระทำ BOQ กลางเพื่อใช้เทียบราคาได้

ค่าทำ BOQ แพงไหม

เมื่อเทียบกับค่าก่อสร้างทั้งหลัง ค่าทำ BOQ ถือว่าเล็กน้อย และมักรวมอยู่ในค่าออกแบบหรือบริการของบริษัทรับสร้างบ้านอยู่แล้ว เงินที่ประหยัดได้จากการเทียบราคาอย่างถูกต้องเพียงรายการเดียวมักคุ้มค่าเอกสารทั้งชุด