บ้านสำหรับพ่อแม่วัยเกษียณ ออกแบบ
บ้านสำหรับพ่อแม่วัยเกษียณควรเป็นบ้านชั้นเดียว หรืออย่างน้อยวางห้องนอนหลัก ห้องน้ำในตัว และครัวไว้ชั้นล่างทั้งหมด ตัดพื้นต่างระดับและธรณีประตูออกทั้งบ้าน ประตูที่ผู้สูงอายุใช้กว้างอย่างน้อย 90 เซนติเมตร ทางเดินกว้าง 1.2 เมตร เผื่อวงหมุนรถเข็น 1.5 เมตร และลงทุนกับห้องน้ำมากที่สุดด้วยกระเบื้องกันลื่นและราวจับที่ยึดกับโครงในผนัง
- บันไดคือจุดที่ผู้สูงอายุหกล้มบ่อยที่สุด ถ้าที่ดินพอให้สร้างชั้นเดียว 120 ถึง 180 ตารางเมตร
- ประตูกว้างอย่างน้อย 90 ซม. ทางเดิน 1.2 ม. และเผื่อวงหมุนรถเข็น 1.5 ม. ในห้องนอน ห้องน้ำ และหน้าทางเข้า
- ห้องน้ำใช้กระเบื้องกันลื่นจริง พื้นเปียกแห้งเสมอกัน ที่นั่งอาบน้ำ และราวจับยึดกับโครงในผนัง
- แสงสว่างมากกว่าปกติ 2 ถึง 3 เท่า ไฟเซ็นเซอร์กลางคืน มือจับก้านโยก และสวิตช์สูง 90 ถึง 110 ซม.
ทำไมบ้านสำหรับพ่อแม่วัยเกษียณต้องคิดต่างจากบ้านทั่วไป
บ้านสำหรับพ่อแม่วัยเกษียณไม่ใช่บ้านที่สวยที่สุดในวันส่งมอบ แต่เป็นบ้านที่ยังใช้งานได้ดีในวันที่เจ้าของบ้านอายุ 80 กว่า เข่าไม่เหมือนเดิม สายตาไม่เหมือนเดิม และอาจต้องมีคนมาช่วยดูแล คนส่วนใหญ่ออกแบบบ้านจากสภาพร่างกายของพ่อแม่ในวันนี้ แล้วค่อยมาแก้ทีหลังเมื่อเริ่มมีปัญหา ซึ่งการแก้บ้านที่สร้างเสร็จแล้วแพงกว่าการเผื่อไว้ตั้งแต่แบบหลายเท่า
สิ่งที่เปลี่ยนไปเมื่ออายุมากขึ้นมีอยู่ไม่กี่เรื่อง คือการทรงตัว การก้าวข้ามระดับ กำลังมือ และการมองเห็นในที่แสงน้อย บ้านที่ดีสำหรับผู้สูงอายุจึงไม่ได้ต้องการอุปกรณ์พิเศษมากมาย แต่ต้องการการตัดสินใจเรื่องระดับพื้น ความกว้าง และตำแหน่งห้องให้ถูกตั้งแต่วันแรก
อีกเรื่องที่ต้องยอมรับคือลูกหลานที่จ่ายเงินสร้างบ้านส่วนใหญ่อยู่กรุงเทพฯ ส่วนบ้านอยู่โคราช ร้อยเอ็ด หรืออำเภอรอบนอก การตามงานจึงทำผ่านรูปถ่ายและวิดีโอคอลเป็นหลัก แบบที่ชัดเจนตั้งแต่ต้นจึงสำคัญกว่าปกติ เพราะจะไม่มีใครยืนหน้างานคอยบอกช่างว่าตรงนี้อยากได้แบบไหน
ชั้นเดียวหรือห้องนอนชั้นล่าง และการตัดขั้นบันไดออกจากบ้าน
ถ้าที่ดินพอ บ้านชั้นเดียวคือคำตอบที่ตรงที่สุดสำหรับพ่อแม่วัยเกษียณ บันไดคือจุดที่ผู้สูงอายุหกล้มบ่อยที่สุดในบ้าน และเป็นจุดที่ทำให้บ้านสองชั้นเหลือใช้จริงแค่ชั้นล่างในที่สุด ที่ดินต่างจังหวัดส่วนใหญ่มีพื้นที่พอสำหรับบ้านชั้นเดียวขนาด 120 ถึง 180 ตารางเมตร โดยไม่ต้องขึ้นชั้นสอง
ถ้าจำเป็นต้องสร้างสองชั้นเพราะที่ดินแคบหรือต้องการห้องสำหรับลูกหลานที่มาเยี่ยม ให้วางห้องนอนหลักของพ่อแม่ ห้องน้ำในตัว และครัวไว้ชั้นล่างทั้งหมด ชั้นบนเป็นห้องแขกที่ปิดไว้ได้โดยไม่กระทบชีวิตประจำวัน วิธีนี้ทำให้บ้านยังใช้ได้ครบแม้วันที่ขึ้นบันไดไม่ไหวแล้ว
ขั้นบันไดที่ต้องระวังไม่ได้มีแค่บันไดขึ้นชั้นสอง แต่รวมถึงขั้นหน้าบ้าน ธรณีประตู ขอบห้องน้ำ และพื้นต่างระดับระหว่างห้องนั่งเล่นกับระเบียง ทั้งหมดนี้ควรออกแบบให้อยู่ระดับเดียวกัน หรือใช้ทางลาดความชันต่ำแทนขั้นบันไดตั้งแต่ทางเข้าบ้านจนถึงห้องนอน
ประตู ทางเดิน และพื้นที่หมุนรถเข็นที่ต้องเผื่อไว้ตั้งแต่แบบ
ประตูบ้านทั่วไปกว้างประมาณ 80 เซนติเมตร ซึ่งรถเข็นผ่านได้อย่างฝืด ๆ และคนช่วยพยุงเดินคู่กันแทบไม่ได้ ประตูทุกบานที่ผู้สูงอายุต้องใช้ ควรกว้างอย่างน้อย 90 เซนติเมตร โดยเฉพาะประตูห้องนอนและห้องน้ำ ส่วนต่างของราคาบานประตูน้อยมากเมื่อเทียบกับการทุบวงกบทีหลัง
ทางเดินในบ้านควรกว้างอย่างน้อย 1.2 เมตร และไม่มีเฟอร์นิเจอร์ยื่นออกมากีดขวาง ที่สำคัญคือต้องเผื่อพื้นที่หมุนตัวของรถเข็นซึ่งต้องการวงกลมเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 เมตร ในห้องนอน ห้องน้ำ และหน้าประตูทางเข้า วันนี้อาจยังไม่ได้ใช้ แต่ถ้าไม่เผื่อไว้ วันที่ต้องใช้จะไม่มีทางแก้
พื้นที่ทั้งหมดนี้ทำให้บ้านชั้นเดียวสำหรับผู้สูงอายุมักใหญ่กว่าบ้านทั่วไปที่มีจำนวนห้องเท่ากันประมาณ 10 ถึง 15 เปอร์เซ็นต์ นี่คือเหตุผลที่ควรบอกสถาปนิกตั้งแต่ต้นว่าบ้านหลังนี้สร้างให้ใคร ไม่ใช่เอาแบบบ้านทั่วไปมาแล้วค่อยขยายประตูทีหลัง
ห้องน้ำคือจุดที่ต้องลงทุนมากที่สุด
ถ้าจะทุ่มงบให้ที่ไหนที่หนึ่งเป็นพิเศษ ให้เป็นห้องน้ำ เพราะเป็นห้องที่พื้นเปียก มีการลุกนั่ง และมีการเปลี่ยนท่าทางมากที่สุดในบ้าน อุบัติเหตุของผู้สูงอายุจำนวนมากเกิดในห้องน้ำ และมักเป็นการล้มครั้งเดียวที่เปลี่ยนชีวิตทั้งครอบครัว
พื้นห้องน้ำต้องใช้กระเบื้องกันลื่นจริง ๆ ไม่ใช่กระเบื้องผิวด้านทั่วไป ควรทำระดับพื้นส่วนเปียกและส่วนแห้งให้เท่ากันแล้วใช้รางระบายน้ำแทนขอบยกกั้นน้ำ ส่วนอาบน้ำเป็นแบบเดินเข้าได้เลยโดยไม่มีอ่างหรือขอบให้ก้าวข้าม และควรมีที่นั่งอาบน้ำติดผนังไว้ตั้งแต่ต้น
ราวจับต้องยึดกับโครงสร้างในผนัง ไม่ใช่ยึดกับกระเบื้องด้วยพุกทั่วไป จุดที่ต้องมีคือข้างโถสุขภัณฑ์ ในส่วนอาบน้ำ และตรงทางเข้าห้องน้ำ ช่างที่รู้ว่าจะติดราวจับตรงไหนจะเสริมไม้หรือแผ่นเหล็กไว้ในผนังก่อนฉาบ ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องบอกก่อนก่อผนัง ไม่ใช่หลังปูกระเบื้องเสร็จ
แสงสว่าง ลูกบิด และรายละเอียดเล็กที่เปลี่ยนชีวิตประจำวัน
สายตาของคนอายุ 70 ต้องการแสงมากกว่าคนอายุ 30 ราวสองถึงสามเท่าเพื่อมองเห็นได้ชัดเท่ากัน บ้านที่ดูอบอุ่นด้วยไฟสลัวสำหรับลูกหลานอาจเป็นบ้านที่มืดจนอันตรายสำหรับพ่อแม่ ควรวางไฟหลักให้สว่างพอ และเพิ่มไฟกลางคืนแบบเซ็นเซอร์ตามทางเดินจากห้องนอนไปห้องน้ำ เพราะการลุกไปห้องน้ำตอนตีสามคือช่วงเวลาที่ล้มบ่อยที่สุด
ลูกบิดกลมต้องใช้แรงบิดข้อมือซึ่งเป็นสิ่งที่คนมือไม่มีแรงหรือเป็นข้ออักเสบทำได้ยาก ควรเปลี่ยนเป็นมือจับก้านโยกทั้งบ้าน รวมถึงก๊อกน้ำแบบก้านปัดแทนแบบหมุน สวิตช์ไฟควรอยู่ระดับประมาณ 90 ถึง 110 เซนติเมตรจากพื้น และปลั๊กไฟไม่ควรอยู่ต่ำจนต้องก้มลงไปเสียบ
เรื่องเล็กอีกอย่างคือสีของพื้นและผนัง ถ้าพื้นกับผนังสีใกล้กันมาก ขอบห้องจะกลืนหายและกะระยะยาก การให้ขอบพื้นหรือบัวเชิงผนังมีสีตัดกันชัดเจนช่วยได้มาก และควรหลีกเลี่ยงพื้นลายซับซ้อนที่ทำให้ตาลายเมื่อมองนาน ๆ
ห้องเผื่อผู้ดูแล ที่จอดรถ และสวน วางแผนอย่างไรเมื่อลูกอยู่กรุงเทพฯ
บ้านที่จะอยู่ไปอีก 20 ปีควรมีห้องนอนเล็กพร้อมห้องน้ำอีกหนึ่งห้องใกล้ห้องนอนหลัก วันนี้อาจใช้เป็นห้องเก็บของหรือห้องแขก แต่วันหนึ่งอาจเป็นห้องของผู้ดูแลหรือของลูกที่ย้ายกลับมาอยู่ด้วยชั่วคราว การเผื่อไว้ตอนสร้างถูกกว่าการต่อเติมทีหลังมาก และต่อเติมทีหลังมักเป็นห้องที่วางตำแหน่งไม่ดีเพราะไม่มีที่แล้ว
ที่จอดรถควรมีหลังคาและอยู่ชิดประตูทางเข้าบ้านให้มากที่สุด เพื่อให้ขึ้นลงรถโดยไม่ต้องเดินตากฝนหรือเดินไกล ระยะทางจากรถถึงประตูสองสามเมตรที่ดูไม่มีอะไร จะกลายเป็นระยะที่สำคัญมากในวันที่ไปหาหมอบ่อยขึ้น ส่วนสวนควรเลือกต้นไม้ที่ดูแลง่าย มีทางเดินแข็งแรงเรียบ ไม่ใช่สนามหญ้ากว้างที่ต้องตัดทุกสองสัปดาห์
สำหรับลูกที่อยู่กรุงเทพฯ แล้วสร้างบ้านให้พ่อแม่ที่โคราชหรือร้อยเอ็ด ควรให้รายละเอียดทั้งหมดนี้ถูกเขียนลงในแบบและรายการวัสดุตั้งแต่ก่อนเซ็นสัญญา เพราะจะไม่มีใครอยู่หน้างานคอยเตือนช่างว่าประตูต้องกว้าง 90 หรือราวจับต้องเสริมโครงในผนัง ทีม OBILIS มักตรวจประเด็นเหล่านี้ตั้งแต่ขั้นออกแบบ เพื่อให้แบบที่ส่งให้ช่างเป็นแบบที่ไม่ต้องอาศัยการอธิบายหน้างานเพิ่ม
หากอยากประเมินงบเบื้องต้นก่อนคุยกับใคร ลองใช้เครื่องคำนวณราคาสร้างบ้านของเรา หรือติดต่อทีม OBILIS เพื่อนัดคุยรายละเอียดที่ดินของคุณ
บทความที่เกี่ยวข้อง: วางบ้านหันทิศไหน ให้บ้านเย็นและประหยัดค่าไฟทั้งปี และ งบซ่อนที่มักลืม รั้ว ถนนเข้าบ้าน ถมดิน และงานภายนอกที่ไม่อยู่ในราคาบ้าน
คำถามที่พบบ่อย
บ้านสำหรับผู้สูงอายุแพงกว่าบ้านทั่วไปมากไหม
ถ้าออกแบบตั้งแต่ต้น ส่วนต่างส่วนใหญ่มาจากพื้นที่ที่ใหญ่ขึ้นเล็กน้อยกับกระเบื้องกันลื่นและราวจับ โดยประมาณเพิ่มขึ้นไม่มากเมื่อเทียบกับงบทั้งหลัง แต่ถ้ามาแก้ทีหลัง เช่น ทุบขยายประตูหรือรื้อห้องน้ำใหม่ ค่าใช้จ่ายจะสูงกว่าหลายเท่าและต้องอยู่กับฝุ่นระหว่างซ่อม
พ่อแม่ยังแข็งแรงดี จำเป็นต้องทำทางลาดและราวจับตั้งแต่ตอนนี้ไหม
ไม่จำเป็นต้องติดตั้งทั้งหมดในวันนี้ แต่ต้องเผื่อไว้ในแบบ เช่น เสริมโครงในผนังห้องน้ำสำหรับติดราวจับภายหลัง ทำระดับพื้นเสมอกันไว้ก่อน และเผื่อพื้นที่สำหรับทางลาดหน้าบ้าน สิ่งที่แก้ทีหลังได้ง่ายค่อยทำทีหลังได้ แต่สิ่งที่อยู่ในโครงสร้างต้องทำตั้งแต่แรก
ควรสร้างบ้านหลังใหม่หรือปรับปรุงบ้านเก่าของพ่อแม่
ถ้าบ้านเก่าเป็นบ้านสองชั้นที่ห้องนอนอยู่ชั้นบน หรือมีพื้นต่างระดับหลายจุด การปรับปรุงมักได้ผลครึ่ง ๆ กลาง ๆ และค่าใช้จ่ายไม่ต่างจากสร้างใหม่มากนัก แต่ถ้าบ้านเก่าเป็นชั้นเดียวโครงสร้างดี การปรับห้องน้ำ ประตู และแสงสว่างก็ทำให้อยู่ต่อได้อีกนาน ควรให้วิศวกรดูสภาพโครงสร้างจริงก่อนตัดสินใจ
ข้อมูลสำคัญโดยสรุป
| ความกว้างประตู | อย่างน้อย 90 เซนติเมตร (ประตูทั่วไปประมาณ 80 เซนติเมตร) |
|---|---|
| ความกว้างทางเดิน | อย่างน้อย 1.2 เมตร ไม่มีเฟอร์นิเจอร์กีดขวาง |
| วงหมุนรถเข็น | เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 เมตร ในห้องนอน ห้องน้ำ และหน้าทางเข้า |
| ขนาดบ้านชั้นเดียว | 120 ถึง 180 ตารางเมตร ใหญ่กว่าบ้านทั่วไปราว 10 ถึง 15 เปอร์เซ็นต์ |
| แสงสว่าง | คนอายุ 70 ต้องการแสงมากกว่าคนอายุ 30 ราว 2 ถึง 3 เท่า |
| ระดับสวิตช์ไฟ | ประมาณ 90 ถึง 110 เซนติเมตรจากพื้น |
คำถามที่พบบ่อย
บ้านสำหรับผู้สูงอายุแพงกว่าบ้านทั่วไปมากไหม
ถ้าออกแบบตั้งแต่ต้น ส่วนต่างส่วนใหญ่มาจากพื้นที่ที่ใหญ่ขึ้นราว 10 ถึง 15 เปอร์เซ็นต์ กับกระเบื้องกันลื่นและราวจับ ซึ่งเพิ่มขึ้นไม่มากเมื่อเทียบกับงบทั้งหลัง แต่ถ้ามาแก้ทีหลัง เช่น ทุบขยายประตูหรือรื้อห้องน้ำใหม่ ค่าใช้จ่ายจะสูงกว่าหลายเท่าและต้องอยู่กับฝุ่นระหว่างซ่อม
พ่อแม่ยังแข็งแรงดี จำเป็นต้องทำทางลาดและราวจับตั้งแต่ตอนนี้ไหม
ไม่จำเป็นต้องติดตั้งทั้งหมดในวันนี้ แต่ต้องเผื่อไว้ในแบบ เช่น เสริมโครงในผนังห้องน้ำสำหรับติดราวจับภายหลัง ทำระดับพื้นเสมอกันไว้ก่อน และเผื่อพื้นที่สำหรับทางลาดหน้าบ้าน สิ่งที่แก้ทีหลังได้ง่ายค่อยทำทีหลังได้ แต่สิ่งที่อยู่ในโครงสร้างต้องทำตั้งแต่แรก
ควรสร้างบ้านหลังใหม่หรือปรับปรุงบ้านเก่าของพ่อแม่
ถ้าบ้านเก่าเป็นบ้านสองชั้นที่ห้องนอนอยู่ชั้นบน หรือมีพื้นต่างระดับหลายจุด การปรับปรุงมักได้ผลครึ่ง ๆ กลาง ๆ และค่าใช้จ่ายไม่ต่างจากสร้างใหม่มากนัก แต่ถ้าบ้านเก่าเป็นชั้นเดียวโครงสร้างดี การปรับห้องน้ำ ประตู และแสงสว่างก็ทำให้อยู่ต่อได้อีกนาน ควรให้วิศวกรดูสภาพโครงสร้างจริงก่อนตัดสินใจ
ห้องน้ำผู้สูงอายุต้องออกแบบอย่างไร
ใช้กระเบื้องกันลื่นจริง ทำระดับพื้นส่วนเปียกและแห้งให้เท่ากันแล้วใช้รางระบายน้ำแทนขอบยก ส่วนอาบน้ำเดินเข้าได้เลยโดยไม่มีอ่างหรือขอบให้ก้าวข้าม มีที่นั่งอาบน้ำติดผนัง และราวจับข้างโถสุขภัณฑ์ ในส่วนอาบน้ำ และตรงทางเข้า โดยยึดกับโครงสร้างในผนังที่เสริมไว้ก่อนฉาบ ไม่ใช่ยึดกับกระเบื้องด้วยพุกทั่วไป
