เบรกเกอร์กันไฟดูด ในบ้านจำเป็นแค่ไหน ควรแยกวงจรอย่างไรให้ปลอดภัย

เบรกเกอร์กันไฟดูดคืออะไร ต่างจากเบรกเกอร์ทั่วไปอย่างไร

เบรกเกอร์กันไฟดูดหรือที่เรียกทางเทคนิคว่าเครื่องตัดไฟรั่ว ทำหน้าที่ตัดกระแสไฟฟ้าทันทีที่ตรวจพบไฟรั่วลงดินในปริมาณที่เป็นอันตรายต่อคน ต่างจากเบรกเกอร์ธรรมดาที่ตัดไฟเฉพาะตอนกระแสเกินหรือไฟฟ้าลัดวงจรรุนแรงเท่านั้น บ้านที่มีเฉพาะเบรกเกอร์ธรรมดาจึงยังมีความเสี่ยงไฟดูดอยู่ถ้าเกิดไฟรั่วในปริมาณน้อยที่ไม่ถึงเกณฑ์ตัดไฟของเบรกเกอร์ทั่วไป

มาตรฐานไทยสำหรับเครื่องตัดไฟรั่วชนิดนี้คือ มอก. 2425 สำหรับชนิด RCCB ที่ไม่มีอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินในตัว และ มอก. 909 สำหรับชนิด RCBO ที่รวมฟังก์ชันป้องกันกระแสเกินไว้ด้วย (อ้างอิงจากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม)

สำหรับป้องกันคนจากไฟดูด ข้อกำหนดการติดตั้งทางไฟฟ้าให้ใช้เครื่องตัดไฟรั่วที่ตัดเมื่อกระแสรั่วไม่เกิน 30 มิลลิแอมป์ โดยเฉพาะวงจรในห้องน้ำและบริเวณเปียกชื้น ซึ่งเป็นระดับที่ป้องกันอันตรายถึงชีวิตจากไฟดูดได้ในเวลาไม่กี่เสี้ยววินาที

ทำไมบ้านใหม่ควรมีเบรกเกอร์กันไฟดูดตั้งแต่ขั้นก่อสร้าง

จุดที่เสี่ยงไฟดูดมากที่สุดในบ้านคือบริเวณที่มีน้ำเกี่ยวข้อง เช่น ห้องน้ำ ซักล้าง และจุดต่อเครื่องทำน้ำอุ่น ถ้าไม่ได้วางเบรกเกอร์กันไฟดูดไว้ตั้งแต่ขั้นเดินสายไฟ การติดเพิ่มทีหลังจะต้องรื้อตู้ไฟหรือเดินสายเพิ่มซึ่งยุ่งยากกว่าทำพร้อมกับงานก่อสร้าง

บ้านเก่าในอีสานจำนวนมากยังใช้ระบบไฟที่มีแค่เบรกเกอร์ธรรมดา เพราะสร้างมาก่อนที่มาตรฐานนี้จะเป็นที่รู้จักแพร่หลาย เจ้าของบ้านที่สร้างใหม่ตอนนี้จึงมีโอกาสวางระบบให้ปลอดภัยกว่าได้ตั้งแต่ต้นโดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายรื้อแก้ไขทีหลัง

ต้นทุนเพิ่มเติมสำหรับเบรกเกอร์กันไฟดูดต่อวงจรอยู่ในระดับที่ไม่สูงมากเมื่อเทียบกับค่าก่อสร้างทั้งบ้าน จึงเป็นรายการที่เจ้าของบ้านควรระบุให้ชัดใน BOQ ตั้งแต่ขั้นตกลงราคากับผู้รับเหมา

ควรแยกวงจรไฟฟ้าอย่างไรให้เบรกเกอร์กันไฟดูดทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

การแยกวงจรไฟฟ้าตามพื้นที่ใช้งาน เช่น วงจรห้องน้ำ วงจรเครื่องทำน้ำอุ่น วงจรปลั๊กไฟในครัว และวงจรไฟแสงสว่าง ช่วยให้เวลาเกิดไฟรั่วในจุดใดจุดหนึ่ง เบรกเกอร์กันไฟดูดของวงจรนั้นตัดไฟเฉพาะส่วน ไม่ทำให้ไฟดับทั้งบ้าน

วงจรที่เกี่ยวข้องกับน้ำโดยตรงอย่างเครื่องทำน้ำอุ่นและปั๊มน้ำควรมีเบรกเกอร์กันไฟดูดแยกเฉพาะของตัวเอง ไม่รวมกับวงจรอื่นที่ไม่เกี่ยวกับน้ำ เพราะถ้ารวมวงจรกัน การตัดไฟของจุดหนึ่งจะกระทบการใช้งานของอุปกรณ์อื่นที่ไม่เกี่ยวข้องไปด้วย

ตู้ควบคุมไฟหลักที่ออกแบบมาอย่างดีควรมีช่องว่างสำรองไว้สำหรับเพิ่มวงจรในอนาคต เผื่อเจ้าของบ้านต่อเติมห้องน้ำเพิ่มหรือติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้าใหม่ โดยไม่ต้องเปลี่ยนตู้ไฟทั้งตู้

สายดินเกี่ยวข้องกับเบรกเกอร์กันไฟดูดอย่างไร

เบรกเกอร์กันไฟดูดทำงานได้เต็มประสิทธิภาพเมื่อบ้านมีระบบสายดินที่ถูกต้องควบคู่กันไปด้วย สายดินทำหน้าที่นำกระแสไฟที่รั่วไหลลงดินอย่างปลอดภัย ขณะที่เบรกเกอร์กันไฟดูดตรวจจับความไม่สมดุลของกระแสไฟแล้วตัดวงจรทันที

บ้านที่มีเบรกเกอร์กันไฟดูดแต่ไม่มีสายดิน หรือสายดินต่อไม่ถูกต้อง อาจทำให้ระบบป้องกันทำงานไม่ครบตามที่ออกแบบไว้ ดังนั้นการตรวจสอบระบบสายดินจึงควรทำพร้อมกับการตรวจรับงานไฟฟ้าทั้งระบบก่อนเข้าอยู่

ช่างไฟที่มีประสบการณ์จะทดสอบค่าความต้านทานดินและทดสอบการตัดไฟของเบรกเกอร์กันไฟดูดจริงก่อนส่งมอบบ้าน ไม่ใช่แค่ติดตั้งอุปกรณ์แล้วจบงานโดยไม่ทดสอบ

ข้อควรระวังเมื่อเบรกเกอร์กันไฟดูดตัดไฟบ่อยผิดปกติ

ถ้าเบรกเกอร์กันไฟดูดตัดไฟบ่อยโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน อาจเกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าบางชนิดมีไฟรั่วเล็กน้อยสะสม เช่น เครื่องทำน้ำอุ่นที่เสื่อมสภาพหรือสายไฟที่ชื้นจากน้ำซึมเข้าท่อร้อยสาย

การตัดไฟบ่อยไม่ใช่สัญญาณว่าเบรกเกอร์เสีย แต่มักเป็นสัญญาณว่ามีปัญหาในวงจรที่ต้องตรวจสอบ การสลับปิดเปิดเบรกเกอร์ซ้ำ ๆ โดยไม่หาสาเหตุอาจทำให้ปัญหาไฟรั่วที่ซ่อนอยู่ลุกลามเป็นไฟฟ้าลัดวงจรได้

เจ้าของบ้านควรจดบันทึกว่าเบรกเกอร์ตัดไฟตอนใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดไหน แล้วแจ้งช่างไฟให้ตรวจเฉพาะจุดนั้น จะช่วยหาสาเหตุได้เร็วกว่าการตรวจทั้งระบบโดยไม่มีข้อมูลตั้งต้น

ให้ทีมวางระบบไฟที่คิดเรื่องเบรกเกอร์กันไฟดูดไว้ตั้งแต่แบบบ้าน

การวางตำแหน่งเบรกเกอร์กันไฟดูดและแยกวงจรไฟฟ้าควรเป็นส่วนหนึ่งของแบบบ้านตั้งแต่ขั้นออกแบบ ไม่ใช่เรื่องที่ช่างไฟตัดสินใจเองหน้างานโดยไม่มีแบบกำกับ เพราะจะทำให้ตรวจสอบและต่อเติมในอนาคตยากกว่าที่ควร

OBILIS กำหนดให้ทุกวงจรที่เกี่ยวข้องกับน้ำมีเบรกเกอร์กันไฟดูดแยกเฉพาะ และระบุไว้ใน BOQ ให้เจ้าของบ้านเห็นชัดตั้งแต่ขั้นตกลงราคา ไม่ใช่รายการที่ถูกตัดออกโดยไม่บอกกล่าวเพื่อลดราคาเหมา

ถ้าอยากรู้งบประมาณคร่าว ๆ ลองใช้เครื่องคำนวณราคาบ้านได้ทันที หรือติดต่อทีมงานเพื่อคุยรายละเอียดเพิ่มเติม

เมื่อเลือกผู้รับเหมา ควรขอดูแบบระบบไฟฟ้าที่ระบุตำแหน่งเบรกเกอร์กันไฟดูดแต่ละวงจรให้ชัดเจน แทนที่จะเชื่อคำพูดปากเปล่าว่ามีระบบป้องกันไฟดูดครบแล้ว

หากอยากได้ทีมที่วางระบบไฟฟ้าและเครื่องตัดไฟรั่วไว้ตั้งแต่ขั้นแบบ ดูข้อมูลบริการของทีมรับสร้างบ้านในโคราชเพื่อประกอบการตัดสินใจ

อ่านเพิ่มเติม: วางแอร์ตอนสร้างบ้าน ต้องเตรียมอะไรก่อนก่อผนัง ตำแหน่งคอยล์เย็น คอยล์ร้อน ท่อน้ำยา ท่อน้ำทิ้ง

คำถามที่พบบ่อย

เบรกเกอร์กันไฟดูดต้องติดทุกวงจรหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องติดทุกวงจร แต่วงจรที่เกี่ยวข้องกับน้ำอย่างห้องน้ำและเครื่องทำน้ำอุ่นควรมีแยกเฉพาะ เพื่อให้ตัดไฟเฉพาะจุดเสี่ยงโดยไม่กระทบวงจรอื่นในบ้าน

เบรกเกอร์กันไฟดูดกับเบรกเกอร์กันไฟเกิน ใช้แทนกันได้ไหม

ใช้แทนกันไม่ได้ เพราะทำงานคนละหน้าที่ เบรกเกอร์กันไฟเกินป้องกันกระแสไฟเกินและไฟฟ้าลัดวงจร ส่วนเบรกเกอร์กันไฟดูดป้องกันไฟรั่วที่เป็นอันตรายต่อคน บ้านที่ปลอดภัยควรมีทั้งสองระบบทำงานร่วมกัน

ติดเบรกเกอร์กันไฟดูดเพิ่มในบ้านเก่าได้ไหม

ติดเพิ่มได้ แต่ควรให้ช่างไฟตรวจระบบสายดินและตู้ไฟเดิมก่อน เพราะถ้าสายดินไม่ถูกต้อง การติดเบรกเกอร์กันไฟดูดเพิ่มอาจไม่ป้องกันได้เต็มประสิทธิภาพตามที่ออกแบบไว้